Monitoring en evaluatie

Door doelen te stellen geven we eenzaamheid alle aandacht die het verdient. Door te meten krijgen we een indicatie in welke mate het programma impact heeft. Nederlanders moeten daadwerkelijk iets merken van één tegen eenzaamheid. We realiseren ons dat het lastig is de relatie tussen de effectiviteit van dit programma en de mate waarin iemand zich wel of niet eenzaamheid voelt één op één te leggen. Eenzaamheid is tenslotte een subjectief gevoel dat door zeer veel factoren wordt beïnvloed.
Effectmonitoring Desondanks streven we ernaar om de komende periode een daling in te zetten van het aantal ouderen dat aangeeft zich eenzaam te voelen. We meten we of in de periode 2018 – 2020 een trendbreuk realiseren in de eenzaamheid onder ouderen. We kijken of het aantal mensen met gevoelens van eenzaamheid in deze periode procentueel daalt. Als startpunt gebruiken we de ‘nulmeting’ uit 2016 door GGD, CBS en RIVM in de Gezondheidsmonitor 2016. Om inzichtelijk te maken in welke mate mensen zich eenzaam voelen, gebruiken we de De Jong Gierveld Eenzaamheidsschaal. Deze schaal bestaat uit de volgende 11 stellingen op basis waarvan wordt beoordeeld of iemand eenzaam is of niet: 1. Er is altijd wel iemand in mijn omgeving bij wie ik met mijn dagelijkse problemen terecht kan 2. Ik mis een echt goede vriend of vriendin 3. Ik ervaar een leegte om me heen 4. Er zijn genoeg mensen op wie ik in geval van narigheid kan terugvallen 5. Ik mis gezelligheid om me heen 6. Ik vind mijn kring van kennissen te beperkt 7. Ik heb veel mensen op wie ik volledig kan vertrouwen 8. Er zijn voldoende mensen met wie ik me nauw verbonden voel 9. Ik mis mensen om me heen 10. Vaak voel ik me in de steek gelaten 11. Wanneer ik daar behoefte aan heb kan ik altijd bij mijn vrienden terecht
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport22 | Actieprogramma – Eén tegen eenzaamheid
We gebruiken de Gezondheidsmonitor 2020 om een indicatie te krijgen over de mate waarin dit programma een bijdrage heeft geleverd aan de trendbreuk. Met de Wetenschappelijke Advies Commissie willen we bekijken op welke stellingen dit programma het meeste invloed heeft. Deze stellingen willen we vervolgens zwaarder laten wegen in de beoordeling of dit programma effect heeft op een afname van aspecten van eenzaamheid. Ook gaan we verkennen of we op basis van een selectieve steekproef frequenter informatie kunnen ophalen over de mate waarin ouderen zich eenzaam voelen in Nederland. We onderzoeken de mogelijkheden of we op die manier jaarlijks in plaats van eens in de vier jaar vinger aan de pols kunnen houden over de prevalentie van eenzaamheid.
Maar ook een aantal andere indicatoren geeft inzicht in de mate waarin de acties uit het programma effect hebben op het bestrijden van eenzaamheid in de samenleving. Eenzaamheid hangt namelijk sterk samen met de ervaren kwaliteit van leven. Andere outcome indicatoren als ‘de mate waarin iemand zich gelukkig voelt’, ‘ervaren gezondheid’, ‘zingeving’, en ‘participatie’ zeggen daarom ook iets over de mate waarin dit programma bijdraagt aan een verhoogde kwaliteit van leven. Daarom geven we kennisinstituten de opdracht om eind 2018 de huidige kennis ten aanzien van kwaliteit van leven te bundelen met de uitkomsten van de Gezondheidsmonitor, zodat we per 2019 ook via andere wegen inzicht verkrijgen in of en zo ja in de mate waarin het programma een trendbreuk in eenzaamheid veroorzaakt.
Meetbare stappen Verder zeggen een aantal (tussen) stappen iets over de te verwachte opbrengst van de acties uit het programma, zoals: • Aantal gevormde lokale coalities tegen eenzaamheid; • Aantal gemeenten dat jaarlijks 75-plussers bezoekt; • Aantal bereikte mensen met bewustwordingscampagnes; • Aantal interventies waarvan de effectiviteit is bewezen; • Aantal mensen dat vrijwilligerswerk doet; • Aantal mensen dat vindt dat de aangeboden voorzieningen bijdragen om in contact te komen met andere mensen; • Aantal mensen dat vindt dat aangeboden voorzieningen door gemeente bijdragen aan het onderhouden van contacten met andere mensen.
Deze stappen willen we gedurende dit programma blijven volgen.